MAREK BELKA
Marek Belka (ur. 9 stycznia 1952 w Łodzi), profesor ekonomii, polityk.
Od 2 maja 2004 do 31 października 2005 premier Rzeczypospolitej Polskiej (zobacz
skład rządu Marka Belki).
Kariera akademicka
Marek Belka ukończył studia ekonomiczne na Uniwersytecie Łódzkim ze stopniem
magistra ekonomii w 1972. Od tego czasu był na stałe związany z Katedrą Ekonomii
tej uczelni, pnąc się po szczeblach kariery akademickiej, od stanowiska
asystenta, przez doktorat (1978), habilitację 1986 aż do stopnia profesora
(nominacja w 1994).
Od 1986 był równolegle związany z Instytutem Nauk Ekonomicznych PAN, którego był
dyrektorem w latach 1993-1997. Niekiedy współpracował z prywatnymi wyższymi
uczelniami; między innymi z Wyższą Szkołą Humanistyczno-Ekonomiczną w Łodzi.
W latach 1978-1979 i 1985-1986 odbywał długoterminowe staże w Columbia
University i University of Chicago, zaś w 1990 przebywał na krótkim stażu w
słynnym London School of Economics.
Jest on autorem ponad 100 publikacji naukowych, głównie na temat teorii
pieniądza oraz polityki antyinflacyjnej w krajach rozwijających się. Jest
uznanym specjalistą od zagadnień na styku makro- i mikroekonomii, np.: procesów
dostosowawczych przedsiębiorstw do szybko zmieniających się warunków
makroekonomicznych.
Kariera polityczna
Od początku swojej kariery politycznej związany z lewicą w tym przede wszystkim
SLD. Rozpoczął ją na poważnie w 1990 zostając doradcą i konsultantem w
Ministerstwie Finansów, a następnie Ministerstwie Przekształceń Własnościowych i
Centralnym Urzędzie Planowania.
W 1996 został powołany na stanowisko konsultanta Banku Światowego. Równolegle, w
latach 1994-1996, był wiceprzewodniczącym Rady Strategii Społeczno-Gospodarczej
przy Radzie Ministrów, a następnie doradcą ekonomicznym Prezydenta RP.
Minister finansów
W lutym 1997 został powołany na wicepremiera i ministra finansów w rządzie
Cimoszewicza, zastępując w nim Grzegorza Kołodkę. Dał się wtedy poznać jako
zwolennik polityki twardego pieniądza i zrównoważonego budżetu, wprowadzając
program dość drastycznych oszczędności po wcześniejszym okresie „rozpasania”
wydatków budżetowych. Swoją funkcje sprawował do października 1997, kiedy
ustąpił z urzędu razem z całym rządem po przegranych przez SLD wyborach do
parlamentu.
W październiku 2001 został ponownie powołany na stanowiska wicepremiera i
ministra finansów, tym razem w rządzie Leszka Millera.
Niektórzy politycy z SLD zarzucali mu, że jego otwartość w prezentowaniu zamiaru
ograniczania wydatków socjalnych i wprowadzania nowych podatków (m.in. bardzo
niepopularnego i krytykowanego przez wielu ekonomistów 20% podatku od zysku z
indywidualnych lokat bankowych, który zyskał miano „podatku Belki”) spowodowała
gorszy niż oczekiwano wynik wyborczy tego ugrupowania, w wyborach do parlamentu
w 2001.
Stanowisko ministra finansów opuścił w lipcu 2002, prawdopodobnie na skutek
rozbieżności z Leszkiem Millerem i niektórymi ministrami w kwestii ustalania
budżetu państwa na rok 2003, polegających na niemożności obcięcia niektórych
wydatków socjalnych i zmniejszenia w ten sposób narastającego lawinowo długu
publicznego. Oficjalnie jednak podał się do dymisji ze względów osobistych.
Rada Koordynacji Międzynarodowej w Iraku
Od czerwca do października 2003 był szefem koalicyjnej Rady Koordynacji
Międzynarodowej w Iraku, która była odpowiedzialna za stworzenie ciała mającego
tymczasowo sprawować władzę w Iraku, po jego zajęciu w wyniku II wojny Irackiej.
Od listopada 2003 do kwietnia 2004 był dyrektorem ds. polityki gospodarczej w
Tymczasowych Władzach Koalicyjnych w Iraku. Był odpowiedzialny za reformę
walutową, stworzenie od podstaw nowego systemu bankowego i ogólny nadzór nad
gospodarką Iraku.
Premier
W kwietniu 2004 został zgłoszony jako prezydencki kandydat na następcę Millera w
stosowanej po raz pierwszy konstytucyjnej formule zmiany premiera w trakcie
kadencji Sejmu. 2 maja 2004 został desygnowany i oficjalnie powołany na
stanowisko premiera RP oraz przewodniczącego Komitetu Integracji Europejskiej
przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego i zaprzysiężony wraz ze swoim
gabinetem. Belka wygłosił expose programowe 14 maja, nie uzyskał jednak w Sejmie
wotum zaufania.
Potem w tak zwanym "drugim kroku", według którego Sejm miał zgłosić swojego
kandydata, mimo przekładania terminów żaden kandydat zgłoszony nie został. W
związku z tym Prezydent 11 czerwca po raz drugi desygnował i powołał Marka Belkę
na premiera i przewodniczącego Komitetu, a 24 czerwca stosunkiem głosów 236:216
Sejm zatwierdził go na tym stanowisku, udzielając mu wotum zaufania. 15
października 2004 Sejm udzielił ponownego wotum zaufania rządowi Marka Belki
stosunkiem głosów 234:214. 25 kwietnia 2005 w wyniku dymisji ministra środowiska
Jerzego Swatonia, Belka przejął jego obowiązki ministerialne zostając p.o.
ministra środowiska. 6 maja 2005 wraz z gabinetem podał się do dymisji, po
decyzji Sejmu o nierozwiązywaniu się, jednak prezydent Aleksander Kwaśniewski
dymisji nie przyjął. Od 1 września 2005 Marek Belka jest również ministrem
sportu.
Wiosną Belka deklarował gotowość do przystąpienia do nowej inicjatywy
politycznej, która przybrała postać Partii Demokratycznej oraz uczestniczył w
jej spotkaniach. Jednak wobec deklaracji poparcia dla ewentualnej kandydatury
Włodzimierza Cimoszewicza na stanowisko prezydenta - konkurencyjnej wobec
wystawionej przez PD kandydatury Henryki Bochniarz - jego akces do PD stanął pod
znakiem zapytania. Ostatecznie w sierpniu 2005 poparł kandydaturę Henryki
Bochniarz, a sam otwierał listę demokratów.pl w wyborach do Sejmu w okręgu
łódzkim. Wybory do sejmu we wrześniu 2005 zakończyły się klęską demokratów.pl i
to ugrupowanie (a tym samym i Belka) nie uzyskało reprezentacji parlamentarnej.
19 października na pierwszym posiedzeniu Sejmu złożył dymisję. Pełni obowiązki
premiera do czasu powołania nowej Rady Ministrów.
